«انتقال ايدز از طريق اعتياد تزريقي در ايران كنترل شده و سير نزولي پيدا كرده است.» دكتر حسن امامي رضوي در گفت‌وگو با فارس اظهار داشت: با توجه به خطر انتشار بيماري ايدز از طريق اعتياد تزريقي، طي سال‌هاي اخير تمركز برنامه‌هاي مراقبتي اين بيماري روي معتادان بوده است و خوشبختانه امروز روند انتقال ايدز در اين گروه كنترل شده و روند نزولي پيدا كرده است.

اگرچه به گفته معاون سلامت وزارت بهداشت برنامه‌هايي مانند كاهش آسيب در معتادان تزريقي، كنترل زندان‌ها، اجراي برنامه‌هاي مراقبتي در مراكز مشاوره و افزايش مراكز كلينيك‌هاي متادون‌تراپي در راستاي اين هدف در حال اجرا است ولي به گفته متخصصان عفوني با وجود تمام پيشرفت‌هايي كه براي كاهش اعتياد تزريقي شده، اين عامل هنوز مهم‌ترين علت انتقال ايدز در ايران محسوب مي‌شود.

 «انتقال ايدز از طريق اعتياد تزريقي در ايران كنترل شده و سير نزولي پيدا كرده است.» دكتر حسن امامي رضوي در گفت‌وگو با فارس اظهار داشت: با توجه به خطر انتشار بيماري ايدز از طريق اعتياد تزريقي، طي سال‌هاي اخير تمركز برنامه‌هاي مراقبتي اين بيماري روي معتادان بوده است و خوشبختانه امروز روند انتقال ايدز در اين گروه كنترل شده و روند نزولي پيدا كرده است.

اگرچه به گفته معاون سلامت وزارت بهداشت برنامه‌هايي مانند كاهش آسيب در معتادان تزريقي، كنترل زندان‌ها، اجراي برنامه‌هاي مراقبتي در مراكز مشاوره و افزايش مراكز كلينيك‌هاي متادون‌تراپي در راستاي اين هدف در حال اجرا است ولي به گفته متخصصان عفوني با وجود تمام پيشرفت‌هايي كه براي كاهش اعتياد تزريقي شده، اين عامل هنوز مهم‌ترين علت انتقال ايدز در ايران محسوب مي‌شود.

تا حدودي موفق بوديم

دكتر حميد عمادي، متخصص عفوني و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران به همشهري مي‌گويد: البته سير نزولي اعتياد تزريقي با كنترل آن فرق مي‌كند.

مفهوم كنترل اين است كه ما ديگر موارد جديد بروز بيماري ايدز را نداشته باشيم. ولي اگر بخواهيم بگوييم منظور از كنترل اعتياد تزريقي، مهار كردن كامل آن است، اصلا صحيح نيست.

به گفته اين متخصص بيماري‌هاي عفوني البته با برنامه‌هاي زيادي كه در رابطه با آموزش به معتادان تزريقي داده شده، از قبيل عدم‌استفاده از سرنگ مشترك تا حدي شاهد سير نزولي اعتياد تزريقي در جامعه بوده‌ايم به‌خصوص اينكه اين آموزش‌ها از طريق افرادي داده مي‌شود كه قبلا معتاد بوده‌اند و حالا اعتياد خود را به‌طور كامل كنار گذاشته‌اند.

دكتر عمادي در ادامه با اشاره به اينكه ضريب اطمينان اين مراكز آموزشي هم بسيار بالاست، ادامه مي‌دهد: از طرفي اين آموزش‌ها در زندان‌ها هم جا افتاده است به‌طوري كه الان ديگر اعتياد خوراكي در اين مكان‌ها جاي اعتياد تزريقي را گرفته.

چون به هر حال در همه جاي دنيا مواد‌مخدر در دسترس زنداني‌هاست. پس اگر اين مواد به‌صورت خوراكي استفاده شوند، خطر كمتري نسبت به اعتياد تزريقي دارند.

سرنگ مشترك همچنان مقصر است

«در اين ميان عملكرد مسئولان زندان‌ها نسبت به معتادان متفاوت شده و همين امر باعث كاهش اعتياد تزريقي در اين مكان‌ها شده است.»

شنيدن اين عبارات از زبان دكتر عمادي در حالي است كه دكتر مسعود مرداني، متخصص عفوني و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي به همشهري مي‌گويد: اگرچه سير اعتياد تزريقي در جامعه رو به كاهش است اما در حال حاضر مهم‌ترين علت ابتلا به ايدز در ايران همچنان اعتياد تزريقي است.

به گفته دكتر مرداني از زماني كه اولين بيمار هموفيلي در اثر خون و فرآورده‌هاي خوني آلوده كه از كشور فرانسه وارد شده بود، به ايدز مبتلا شد تا الان 23 سال مي‌گذرد.

همين اتفاق باعث شد كه تصور ما بر اين باشد كه خون و فرآورده‌هاي خوني آلوده مهم‌ترين عامل انتقال ايدز محسوب مي‌شوند.

وي ادامه مي‌دهد: ولي از سال 64، بعد از اينكه تعداد زيادي از اين بيماران از بين زندانيان سردرآوردند، مشخص شد مهم‌ترين راه انتقال ايدز در ايران همچنان اعتياد تزريقي و استفاده از سرنگ مشترك است.

به عقيده دكتر مرداني با اقداماتي كه وزارت بهداشت، سازمان زندان‌ها و سازمان بهزيستي انجام داده‌اند، اعتياد تزريقي به‌صورت نسبي كنترل شده و معتادان به داروهاي روان‌گردان و آمفتامين‌ها گرايش بيشتري پيدا كرده‌اند.

رفتارهاي پرخطر جايگزين مي‌شود!

«با اين حال فراموش نكنيم كه اگرچه اعتياد تزريقي تا اندازه محدودي سير نزولي پيدا كرده ولي روند تغيير اپيدميولوژيك انتقال ايدز در معتادان و جوانان از سرنگ مشترك به طرف رفتار جنسي پرخطر است.»

دكتر عمادي نيز اين موضوع را تاييد مي‌كند: كه با وجود تمام پيشرفت‌ها در زمينه كاهش اعتياد تزريقي، آمار اعتياد در جامعه ما همچنان بالاست و اگر اعتياد تزريقي را هم كنار بگذاريم، همين معتادان كساني هستند كه بيشترين روابط جنسي پرخطر را دارند كه اين امر هم مهم‌ترين عامل انتقال ايدز است و بايد در مورد آن چاره‌اي انديشيد.

اين در حالي است كه رئيس اداره ايدز وزارت بهداشت نيز با بيان اينكه انتقال ايدز از طريق روابط پرخطر جنسي در حال افزايش است، مي‌گويد: ايدز يك بيماري ويروسي است كه عامل آن از طريق اعتياد تزريقي، استفاده از سرنگ مشترك، رابطه جنسي غيرايمن، استفاده از خون آلوده و مادر آلوده به جنين منتقل مي‌شود.

به عقيده دكتر عباس صداقت انتقال ايدز از مادر به جنين در ايران ناچيز است، خون‌هاي مصرفي در كشور نيز ايمني 100 درصد دارند، انتقال از طريق سرنگ مشترك نيز با پوشش فراگير گروه معتادان تزريقي، اجراي برنامه كاهش آسيب، توزيع سرنگ رايگان و آموزش اين گروه كنترل شده و اكنون تنها خطري كه نگراني از شيوع اين بيماري را دامن مي‌زند، گسترش ايدز از طريق رابطه جنسي است.

وي توضيح مي‌دهد: متأسفانه 2 گروه اصلي هدف يعني معتادان تزريقي و افرادي كه
بي‌بند و باري جنسي دارند، با هم همپوشاني دارند و ممكن است اين افراد به‌علت روابط جنسي غيرايمن به گسترش اين بيماري در جامعه غيرمعتاد دامن بزنند و اين خطري است كه اگر نسبت به آن هوشيار نباشيم، مي‌تواند موجب گسترش اين بيماري شود.

دكتر صداقت تاكيد مي‌كند: شواهد نشان مي‌دهد كه الگوي انتقال ايدز در ايران از سرنگ مشترك به سمت روابط جنسي در حال تغيير است.

بسياري از متخصصان برجسته بيماري‌هاي عفوني نيز در كميته كشوري ايدز به اين نكته اذعان داشته‌‌اند كه در موارد جديد بيماري ايدز كه شناسايي مي‌شود، ابتلا از طريق رابطه جنسي بيشتر خودنمايي مي‌كند