روش تحقیق:جامعه مورد مطالعه

با تشکر از دکتر محمود کمال و نوشته های ایشان به ادامه بحث مقدماتی در خصوص روش تحقیق در علوم پزشکی میپردازیم
جامعه مورد مطالعه
جامعه مورد مطالعه ، جمعيتي است كه مطالعه بر روي آن انجام مي شود . لزوما“ اين جامعه انسانها نيستند بلكه مي تواند پديده ها ، اشيا و موجودات زنده باشند.
جامعه مورد مطالعه(نمونه گيري)
مناسب ترین جامعه برای بررسی آن است که کل جامعه تحت مطالعه قرار گیرند. به عبارتی سرشماری انجام شود. در این حال جمعيت آماري برابر با جمعیت کل جامعه خواهد بود. اما معمولا محدوديت ها ي زماني و اعتباري (هزينه ها) ، دقت در گردآوري داده ها و كنترل آن، نیروی انسانی و تجهیزات و امکانات سبب استفاده از نمونه گيري براي سرشماري است. در نمونه گیری اصل بر این قرار داده می شود که چنانچه از مناسبات آماری صحیح استفاده شود امکان تعمیم نتایج و اطلاعات بدست آمده از مطالعه بر روی نمونه به جامعه اصلی وجود دارد. متداول ترين روش هاي نمونه گيري عبارتند از:
نمونه گيري احتمالي و غير احتمالي
نمونه گيري احتمالي
در نمونه گیری احتمالی از قوانین احتمالات برای نمونه گیری استفاده می شود. بدین صورت که به هریک از اعضای جامعه شانس معین برای حضور در نمونه داده می شود. برای انجام نمونه گیری ابتدا از فرمول تعیین حجم نمونه استفاده می گردد و پس از تعیین حجم نمونه و چارچوب نمونه گیری ( فهرست اسامی اعضای جامعه ) با یکی از روش های زیر اقدام به نمونه گیری می شود.
نمونه گيري ساده تصادفي
نمونه گيري منظم
نمونه گيري طبقه اي
نمونه گيري خوشه اي
نمونه گيري چند مرحله اي
نمونه گيري غير احتمالي
در این روش اصولا بحث تعمیم نتایج به جامعه مورد مطالعه مطرح نیست. با توجه به محدودیت در جمع آوری اطلاعات و بويژه در تحقیقات شبه تجربی که نمونه بارز آن کارآزمائی بالینی می باشد جهت افزایش دقت و اعتبار اقدام به نمونه گیری از جمعیت در دسترس می شود. موارد زیر از جمله متداول ترین روش های نمونه گیری غیر احتمالی هستند:
نمونه گيري آسوده ( لقمه اي)
نمونه گيري سهميه اي
نمونه گيري قضاوتي

طبقه بندی اطلاعات

برای آماده نمودن اطلاعات برای تجزیه و تحلیل می باید آنها را طبقه بندی نمود. این کار برای تحقیقات کمی با مشکل کمتری مواجه است زیرا در هنگام طراحی روش گردآوری اطلاعات معمولا سوالات به گونه ای تنظیم می شود که طبقه بندی داده ها نیز در داخل آن در نظر گرفته می شود. اما در تحقیقات کیفی این امر بواسطه کیفی بودن پاسخ ها با سختی بیشتری انجام می شود. به هر روی قبل از تجزیه و تحلیل اطلاعات باید کار دسته بندی، گروه بندی یا طبقه بندی آنها انجام شود.
پردازش داه ها
داده های جمع آوری شده می تواند به صورت دستی یا به رایانه ای تجزیه و تحلیل شوند. چنانچه حجم اطلاعات از حد معینی بیشتر باشد امکان تجزیه وتحلیل دستی وجود نخواهد داشت. امروزه تقربیا در همه موارد این امر با استفاده از رایانه و برنامه های مختلف تجزیه و تحلیل آماری انجام می پذیرد. اصلی ترین نرم افزار آماری مورد استفاده در گروه های آموزشی اجتماعی، پزشکی، پیراپزشکی و توانبخشی نرم افزار Spss می باشد.

مراحل اجرائي كار تحقيق با اخد موافقت براي شروع كار ، آغاز و با جمع آوري و پردازش اطلاعات دنبال شود. معمولا توصيه می شود تا قبل از آغاز کار تحقيق نسبت به سنجش ابزار تحقيق اقدام شود . اين کار به دوشيوه انجام می گردد:
پيش آزمون يعني بعضي از قسمت هاي تحقيق را در مقياس كوچكي مورد آزمايش و بررسي قرار دهيم.
مطالعه راهنما يعني تمامی مراحل طرح تحقيق را بر روي يك نمونه كوچك به انجام برسانيم .
برنامه ريزي اجرا
برنامه يا طرح كار چارچوبي است كه اجزاء مختلف يك طرح تحفيقاتي و چگونگي ارتباط آنها با يكديگر را روشن مي سازد.
عملياتي كه بايد اجرا شوند
زمان اجراي عمليات
افرادي كه مسئول اجرا هستند
زماني كه صرف خواهند كرد
برنامه ريزي اجرا
چارچوب GANTT نوعي نمايش گرافيك فعاليتهاي برنامه ريزي است كه در آن عمليات مختلف به ترتيب تكميل و طول مدت نشان داده مي شود.

ملاحظات اخلاقی
ملاحظات اخلاقي به مجموعه قواعد و دستورالعمل هايي اطلاق مي شود كه به منظور جلوگيري از امكان بروز آسيب به ديگران بايد مورد توجه قرار گيرد. ملاحظات اخلاقي از انتخاب موضوع تحقيق آغاز و تا نوشتن گزارش تحقيق ادامه مي يابد.
گستره اخلاق در پژوهش
در تمامی موارد زیر لازم است مراعات اصول اخلاقی بعمل آید. مواردی که باید رعایت شوند لازم است تا در طرح پژوهشی به صورت مشخص مورد بحث قرار گیرند.
حقوق مولفين
رضايت آگاهانه
رازداري
طراحي مطالعه
كارآزمايي باليني
كارآمدي و استفاده از تحقيقات
دسترسي اطلاعات (مالكيت داده ها)
انتشار نتايج
داوطلبين سالم
كودكان
بيماري شديد
ژن درماني
جنين
پیوند
اصول چهارگانه اخلاق در پژوهش
چهار اصل كليدي براي راهنمايي در تصميم‌گيريهاي اخلاقي بشرح زیر می باشد:
احترام به فرد و اختیار او Autonomy
سود مندی Beneficence
عدم ضرر رسانی Non-maleficience
عدالت Justice

محدوديت های پژوهش
•محدوديت هاي تحقيق آن دسته از عواملي هتسند كه در مسيرجمع آوري اطلاعات و كسب نتايج مطلوب مانع ايجاد مي كند.
- حدوديت هاي در اختيار محقق
- محدوديت هاي خارج از اختيار تحقيق
به سولات شما در این تاپیک جواب داده خواهد شد:
http://www.labnews.ir/ftopicp-68.html#68