AML دکتر امجدی

لوسمي ميلوئيد حاد بالغين - اطلاعات عمومي - لوسمي ميلوئيد حاد بالغين چيست ؟ - مرحله بندي - مراحل لوسمي ميلوئيد حاد بالغين - درمان نشده - فروکش يافته - راجعه / سرکشي - نگاهي اجمالي به شيوه هاي درمان - لوسمي ميلوئيد حاد بالغين چگونه درمان مي شود ؟ - درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري - لوسمي ميلوئيد حاد درمان نشده در بالغين - لوسمي ميلوئيد حاد فروکش يافته در بالغين - لوسمي ميلوئيد حاد راجعه در بالغين اطلاعات عمومي لوسمي ميلوئيد حاد بالغين چيست ؟ لوسمي ميلوئيد حاد بالغين ( AML بزرگسالان ) بيماريي است که سلولهاي سرطاني ( بدخيم ) در خون و مغز استخوان يافت مي شوند . نام ديگر آن " لوسمي غير لنفوسيتي حاد " ( ANLL) مي باشد ، مغز استخوان ، بافت اسفنجي شکلي است که داخل استخوانهاي بزرگ بدن قرار دارد . اين بافت سازنده گلبولهاي قرمز ( که اکسيژن و ساير مواد را به بافتهاي بدن حمل مي کنند ) ، گلبولهاي سفيد ( که با عفونت مبارزه مي کنند) و پلاکتها ( که خون را منعقد مي سازند ) ميباشد. بطور طبيعي مغز استخوان سولهايي بنام " بلاست " را توليد ميکند که در مسير کامل خود ( بلوغ ) به انواع مختلف سلولهاي خوني که هر کدام وظيفه اي خاص دارند ، تبديل مي شوند . AML آن دسته از بلاستها را تحت تاثير قرار ميدهد که به نوعي از گلبول سفيد بنام " گرانولوسيتها " تبديل ميشوند . در AML اين بلاستها تکامل نيافته و تعداد آنها بسيار زياد ميشود بطوريکه شاهد حضور بلاستهاي نا بالغ در خون و مغز استخوان خواهيم بود. لوسمي ممکن است حاد ( سريعا پيشرونده با تعداد زيادي بلاستهاي نا بالغ ) يا مزمن ( داراي سرعت رشد آهسته با تعداد بيشتري سلولهاي سرطاني ظاهرا تکامل يافته ) باشد . AML بسرعت پيشرفت کرده و در بالغين و کودکان ديده ميشود. معمولا تشخيص AML مشکل است . علائم اوليه بيماري ممکن است شبيه آنفلوآنزا يا ساير بيماريهاي رايج ديگر باشد . در صورت بروز هر يک از علائم و نشانه هاي زير بايد به پزشک مراجعه نمود : تب - ضعف يا خستگي - درد در استخوانها و مفاصل . در صورت وجود علائم فوق الذکر ، پزشک براي آگاهي از تعداد انواع مختلف سلولهاي خوني بيمار ، آزمايشاتي را درخواست مي کند و چنانچه نتايج آزمايش غير طبيعي بود ممکن است از فرد نمونه برداري ( تکه برداري ) مغز استخوان بعمل آورد . در اين روش سوزني را وارد استخوان کرده و مقدار کمي از مغز استخوان را جهت مطاله در زير ميکروسکوپ برداشت مي نمايند . بعد از انجام اين عمل پزشک مي تواند نوع لوسمي را تشخيص و بهترين درمان را ارائه دهد، شانس بهبودي بيمار( پيش آگهي ) به نوع AML ، سن فرد و وضعيت عمومي سلامتي او بستگي دارد . مرحله بندي مراحل لوسمي ميلوئيد حاد بالغين سيستم مرحله بندي خاص براي AML وچود ندارد . شيوه درمان به اين نکته بستگي دارد که آيا بيمار درمان شده است ؟ درمان نشده : منظور از AML درمان نشده اين است که بيمار هيچگونه درمان جز درمان علائم بيماري دريافت نکرده است . در خون و مغز استخوان تعداد بسيار زيادي گلبول سفيد وجود داشته و ممکن است علائم و نشانه هاي ديگر لوسمي ديده شود . ندرتا سلولهاي سرطاني بصورت يک توده توپر تحت عنوان " سارکوما يا کلوروماي لنفوسيتي مجزا " ديده ميشوند . فروکش يافته درمان به بيمار داده شده است و تعداد گلبولهاي سفيد و ساير سلولهاي خوني در خون و مغز استخوان در حد طبيعي است . علائم و نشانه اي از لوسمي وجود ندارد . راجعه / سرکش منظور از لوسمي راجعه ( عود يافته ) بازگشت مجدد آن بعد از يک مرحله فروکش مي باشد ، فرم سرکش ( طغيانگر ) لوسمي است که عليرغم درمان فروکش نمي کند . نگاهي اجمالي به شيوه هاي درمان لوسمي ميلوئيد حاد بالغين چگونه درمان ميشود ؟ درمانهايي براي بيماران مبتلا به AML وجود دارد . درمان اوليه AML شيمي درماني است ، پرتو درماني در موارد خاص کاربرد دارد . استفاده از پيوند مغز استخوان و زيست درماني در دست مطالعه مي باشد ، منظور از شيمي درماني استفاده از داروها جهت کشتن سولهاي سرطاني است . دارو را ميتوان بصورت خوراکي ،‌ تزريق داخل عضلاني و يا تزريق وريدي تجويز نمود . شيمي درماني يک درمان فراگير بحساب مي آيد چرا که دارو وارد جريان خون شده ، در بدن سير کرده و سلولهاي سرطاني را در هر جاي بدن که باشند ، از بين مي برد . گاهي ممکن است نياز باشد داروي ضد سرطان را از طريق سوزني که به مغز يا پشت ( ناحيه کمر) فرو ميکنند وارد مايع در برگيرنده مغز(CSF = مايع مغزي نخاعي) نمود به اين روش شيمي درماني اينتراتکال( lntrathecal ) مي گويند . در پرتو درماني از اشعه ايکس يا ساير پرتوهاي پر انرژي براي نابودي سلولهاي سرطاني و کوچک کردن اندازه توده کمک مي گيرند . تابش پرتو توسط دستگاهي که خارج از بدن بيمار قرار دارد ( پرتو درماني خارجي ) انجام ميشود . در صورتيکه سلولهاي سرطاني به مغز منتشر شده باشند تابش پرتو به مغزيا شيمي درماني اينتراتکال انجام خواهد شد ، درمان شامل ٢ فاز ميباشد ، مرحله اول " درمان القايي " ناميده ميشود که هدف از آن کشتن هر چه بيشتر سلولهاي سرطاني و هدايت بيماري به مرحله فروکش ميباشد ، هنگاميکه بيمار وارد اين مرحله شد و علائمي از لوسمي در وي وجود نداشت ، مرحله دوم تحت عنوان " درمان مکمل " آغاز ميشود که طي آن سعي ميگردد باقيمانده سلولهاي سرطاني از بين برده شود . براي اينکه بيمار در مرحله فروکش باقي بماند ممکن است نياز باشد تا شيمي درماني سالها ادامه يابد . پيوند مغز استخوان بمنظور جايگزين کردن مغز استخوان بيمار با مغز استخوان سالم انجام مي شود ، ابتدا تمام مغز استخوان بيمار بوسيله مقادير بالاي شيمي درماني همراه يا بدون پرتو درماني تخريب مي شود . سپس مغز استخوان سالم را از شخص ديگري ( فرد دهنده ) که از نظر بافتي کاملا و يا خيلي شبيه بافتهاي بدن بيمار است استخراج مي کنند ، فرد دهنده پيوند مي تواند برادر يا خواهر دو قلوي بيمار ( بهترين حالت ) ، برادر يا خواهر معمولي وي و يا يک فرد غريبه باشد . مغز استخوان را از طريق يک سوزن وارد سياهرگ بيمار مي کنند تا جايگزين مغز استخوان تخريب شده شود . هنگاميکه مغز استخوان را از فردي غير از خود بيمار تهيه مي کنند پيوند حاصله را " آلوژنئيک " مي نامند ، نوع ديگري از پيوند مغز استخوان بنام " پيوند اتولوگ " وجود دارد که هنوز در دست مطالعه مي باشد . در اين روش ، مغز استخوان خود بيمار را استخراج و آنرا تحت درمان با داروهاي ضد سرطان قرار مي دهند تا سلولهاي بدخيم کشته شوند محصول بدست آمده را منجمد و نگهداري مي کنند . پس به بيمار دوزهاي بالاي شيمي درماني همراه يا بدون پرتو درماني مي دهند تا ما بقي مغز استخوان وي تخريب شود . مغز استخوان منجمد شده را گرم کرده و از طريق يک سوزن به سياهرگ بيمار تزريق مي کنند تا جانشين مغز استخوان تخريب شده شود ، نوعي از پيوند مغز استخوان اتولوگ بنام " پيوند سلولهاي مادر خون محيطي " وجود دارد . در اين روش که " لوکوفورز" ناميده ميشود خون بيمار را از دستگاهي عبور مي دهند که سلولهاي مادر خون ٠ سلولهايي که تمام سلولهاي خوني از آنها ساخته ميشوند ) را برداشت کرده و مجددا خون را به بدن بيمار باز مي گرداند . اين عمليات طي ٣ تا ٤ ساعت تکميل ميشود . سلولهاي مادر را با داروهاي ضد سرطان تحت درمان قرار مي دهند و نهايتا محصول بدست آمده را منجمد ميکنند تا در زمان مقتضي وارد بدن بيمار کنند . اين روش ممکن است به تنهائي و يا همراه با پيوند مغز استخوان اتولوگ انجام شود . در صورتيکه اين امکان وجود داشته باشد که بيمار بتواند در يک بيمارستان ٥ بار يا بيشتر در سال پيوند مغز استخوان را انجام دهد شانس بهبودي افزايش مي يابد . در زيست درماني بدن را وادار به مبارزه با سرطان مي کنند . در اين روش با استفاده از مواديکه توسط بدن بيمار ساخته شده و يا در آزمايشگاه توليد مي شود براي تقويت ، تحريک و حفظ قدرت دفاعي بدن در برابر بيماريها استفاده مي کنند . زيست درماني را گاهي " ايمني درماني " يا " درمان اصلاح کننده پاسخ زيستي " مي نامند . درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري درمان AML به نوع بيماري ،‌ سن فرد ، و وضعيت عمومي سلامتي وي بستگي دارد . ممکن است از روشهاي درماني استاندارد ، که اثر بخشي آنها قبلا به اثبات رسيده ، استفاده نمود و يا اينکه روشهاي نوين در دست مطالعه را روي فرد آزمايش کرد . البته با درمانهاي استاندارد هميشه بيماران بطور کامل معالجه نميشوند و گاهي اين روشها عوارض جانبي زياد و نامطلوبي دارند . بهمين دليل است که تحقيق روي روشهاي نوين ، موثرتر و کم عارضه تر در حال انجام است . لوسمي ميلوئيد حاد درمان نشده در بالغين احتمالا درمان بصورت شيمي درماني خواهد بود . در صورتيکه سلولهاي سرطاني در مغز يافت شوند دارو را مستقيما به نخاع تزريق مي کنند . تحقيقات روي داروهاي جديد ادامه دارد لوسمي ميلوئيد حاد فروکش يافته در بالغين درمان به احتمال خيلي زياد شيمي درماني خواهد بود . مطالعه روي داروهاي جديد و روشهاي جديد تجويز آن ادامه دارد . همچنين استفاده از پيوند مغز استخوان يا پيوند سلول مادر خون در مرحله ارزيابي باليني است . لوسمي ميلوئيد حاد راجعه در بالغين براي تخفيف و تسکين علائم ممکن است از پرتو درماني استفاده نمود. همچنين ممکن است از شيوه هاي نوين شيمي درماني يا پيوند مغز استخوان که در دست مطالعه قرار دارد استفاده نمود .