Prostatic Specific Ag(PSA

در گذشته برای بررسی سرطان پروستات اسید فسفاتاز پروستاتی را اندازه میگرفتند اما انجام آن از حساسیت و ویژگی خاص بافتی برخوردار نبود تا اینکه محققان به آنتی ژن ویژه پروستاتی یا PSA دست یافتند و امروزه این شاخص مهمترین شاخص توموری برای بررسی سرطان پروستات میباشد.با توجه به اینکه در مردان سرطان پروستات دومین علت شایع مرگ و میر ناشی از سرطان میباشد امروزه اندازه گیری این آنتی ژن بسیار فراوان و پرکاربرد استو پیشنهاد شده است که در مردان بالای ۵۰ سال علاوه بر آزمایش رکتومی پروستات میزان PSA نیز برای تشخیص اولیه و سریع سرطان پروستات اندازه گیری شود. محققان بررسی کرده اند که اگر سرطان پروستات در مراحل اولیه تشخیص داده شود قابل درمان میباشد.

ساختمانPSA : این انتی ژن یک مولکول گلیکوپروتئینی است از خانواده آنزیمهای کالیکرئین. این آنزیم کالیدین را از گلبولین پلاسما آزاد میکند و باعث گشاد شدن رگ میشود. این آنزیم از ۲۷۳ اسید آمینه تشکیل شده است.

عملکرد و ترشح PSA : این آنتی ژن به طور عمده توسط سلولهای اپیتلیال غده پروستات ترشح و به درون مایع سمینال میریزد. این آنتی ژن در حقیقت یک سرین پروتئاز بوده و باهضم پروتئین هایی مانند سمینوگلینها که باعث لخته شدن مایع منی میشوند موجب آبکی شدن مایع منی و افزایش تحرک اسپرماتوزوئیدها میشود.غلظت این مایع در پلاسما یک میلیون بار کمتر از غلظتش در مایع منی میباشد. در پلاسما بخش اعظم آن به آلفا یک-کیموتریپسین و بخش کوچکی از آن نیز به آلفا دو-ماکروگلبولین متصل میشود. علی رغم اینکه غلظت این آنی پروتئازهای ناقل ۱۰۰۰ بار بیشتر از PSA در پلاسما میباشد ولی با این وجود مقداری کمی از PSA در داخل پلاسما به صورت آزاد میماند. این فرم آزاد فاقد فعالیت بوده و عده ای آنرا پیشتاز PSA فعال در نظر گرفته و عده ای نیز علت آنرا شکسته شدن توسط سایر پروتئازها میدانند.

هدف از سنجش PSA :با توجه به شیوع بالای سرطان پروستات در بین مردان تعیین غلظت این آنتی ژن برای غربالگری اولیه حائز اهمیت میباشدو در تشخیص بدخیمی و پیگیری درمان این سرطان حائز اهمیت میباشد. افزایش PSA در هیپرتروفی خوش خیم پروستات یا در التهاب حاد پروستات و عفونت های این عضو نیز قابل مشاهده است ولی ویژگی سرطانی مطرح نمیباشد..

۹۵٪ PSA در مایع سمینال به فرم آزاد بوده و تنها ۵٪ آن به یک مهارکننده پروتئینی متصل است در حالیکه در پلاسما حدود ۸۰٪ آن متصل بوده و تنها به میزان کمی فرم آزاد وجود دارد. میزان PSA در افراد طبیعی زیر ۵۹ سال حداکثر۴ میروگرم در لیتر، در افراد بین ۶۹-۶۰ سالگی ۵/۴ و در افراد بالای ۷۰ سال ۵/۵ میکروگرم در ایتر میباشد که این میزان در سرطان پروستات افزایش میابد و میزان این افزایش با حجم تومور و مرحله پاتولوژیک آن متناسب است. اگر بعد از جراحی میزان PSA به کتر از ۴ میکروگرم در لیتر برسد نشاندهنده این است که تومور تنها محدود به بافت اطراف پروستات بوده استولی اگر پس از جراحی مقدار آن بیش از ۱۰ میکروگرم در لیتر باشد نشانه درگیر بودن کپسول پروستات و اگر بیش از ۵۰ باشد نشانه ای از سرایت تومور به غدد لنفاوی لگن میباشد.

اگر سرعت افزایشPSA از ۷۵/۰ میکروگرم در لیتر در سال بیشتر باشد احتمال سرطان پروستات مطرح است. البته در این موارد احتمال نتایج مثبت کاذب در اثر بیوپسی پروستات، ماساژ پروستات و التهاب باکتریایی را نیز باید در نطر گرفت.

میزان PSA در تشخیص سرطان باید با توجه به سن تفسیر گرددو باید دانست که در سرم زنان نیز PSA یافت میشود. همچنین بین نسبت PSA به اسید فسفاتاز پروستات و پیش آگهی سرطان پروستات رابطه ای وجود دارد که هرچه این نسبت کوچکتر باشد پیش آگهی بهتر میباشد.

احتمال کانسر در بیماران با درصد پایین PSA آزاد به میزان کتر یا مساوی ۱۰٪ نسبت به بیماران با درصد بالای PSA آزاد بیشتر است.. بنابراین میتوان گفت که بهترین روش برای تشخیص سرطان پروستات و تمایز آن از هیپر پلازی خوش خیم پروستات اندازه گیری PSA توتال و آزاد و محاسبه در صد PSA آزاد میباشد.

http://asemaneelm.blogfa.com